Son xəbərlər
ARAŞDIRMA

3 milyon illik fosil insan təkamülü ilə bağlı təsəvvürləri dəyişə bilər

3 milyon illik fosil insan təkamülü ilə bağlı təsəvvürləri dəyişə bilər
Təxminən 3 milyon il əvvəl yaşamış Taunq uşağına (Taung Child) məxsus fosilin yenidən araşdırılması insanın təkamül tarixinə dair mövcud elmi yanaşmaları şübhə altına alıb. Yeni tədqiqat göstərir ki, Cənubi Afrikada yaşamış qədim insanabənzər canlıların sayı və müxtəlifliyi əvvəllər düşünüldüyündən daha çox ola bilər.  Alimlərin fikrincə, bu dövrdə bir neçə fərqli hominin növü eyni ərazidə yaşayıb və ya müxtəlif zamanlarda bir-birini əvəz edib.
Bir əsr əvvəl aşkarlanan bu fosil Afrikanın bəşəriyyətin ilkin vətəni olduğuna dair ilk konkret elmi sübutlardan biri hesab olunur. Lakin yeni araşdırma insanın təkamül tarixinin indiyədək qəbul ediləndən daha mürəkkəb ola biləcəyini göstərir. 1924-cü ildə Cənubi Afrikada aşkar edilən Taunq uşağı fosili Australopithecus africanus növünün əsas nümunəsi, yəni həmin növün elmi təsnifatında istinad edilən tip nümunə kimi qəbul olunub. Bununla belə, sonradan aşkar edilən fosillərin bu növə aid edilməsində dəqiq meyarların müəyyənləşdirilməməsi səbəbindən Taunq uşağı indiyədək bu növə aid olduğu qəti şəkildə təsdiqlənən yeganə fosil olaraq qalır.

Nature jurnalında dərc olunan yeni tədqiqatda fosilin yaşının 2,96-3,03 milyon il arasında olduğu müəyyən edilib. 

Araşdırmanın nəticələri ənənəvi olaraq Australopithecus africanus növünə aid edilən bəzi digər fosillərin əslində insanın təkamül ağacının fərqli qollarına mənsub ola biləcəyini göstərir.
Beynin inkişafı bir neçə fərqli növün mövcudluğuna işarə edir
Brüssel Azad Universitetinin (Vrije Universiteit Brussel – VUB) Arxeologiya, Ətraf Mühit Dəyişiklikləri və Geokimya (AMGC) tədqiqat qrupunun professoru Qabrielle Maçonun rəhbərlik etdiyi beynəlxalq alimlər qrupu dişlərin quruluşunu, eləcə də böyümə dövründə beyin və dişlərin inkişaf xüsusiyyətlərini araşdırıb.
Tədqiqat zamanı ənənəvi olaraq Australopithecus africanus növünə aid edilən bir neçə yetkin fosilin inkişaf xüsusiyyətlərinin Taunq uşağının inkişaf göstəriciləri ilə uyğun gəlmədiyi müəyyən olunub. Xüsusilə, beyin inkişafındakı fərqlər diqqəti cəlb edib. Bu fərqlər Cənubi Afrikanın Sterkfonteyn bölgəsində eyni vaxtda və ya müxtəlif dövrlərdə bir neçə hominin növünün yaşadığı ehtimalını gücləndirib. Professor Qabrielle Maço bildirib ki, alimlər 100 ildən artıq müddətdə Taunq uşağını həmin dövrə aid çoxsaylı oxşar fosillərdən biri hesab ediblər. Lakin yeni araşdırmanın nəticələri bu yanaşmaya yenidən baxılmasını zəruri edir. Onun sözlərinə görə, insanın təkamül ağacı düz və ardıcıl inkişaf xətti olmayıb. Əksinə, iqlim dəyişikliklərinin təsiri ilə formalaşan, bir-biri ilə əlaqəli çoxsaylı qollardan ibarət mürəkkəb bir sistem olub.

Alimlər qədim insanabənzər canlıların yaşadığı mühitin onların müxtəlifliyinin formalaşmasında mühüm rol oynadığını düşünürlər.  Fosilləşmiş tozcuqların təhlili Taunq uşağının yaşadığı ərazinin indiki Cənubi Afrika ilə müqayisədə daha rütubətli və sıx meşəlik olduğunu göstərir. Həmin dövrdə bölgədə bitən bəzi ağac növlərinə hazırda yüzlərlə kilometr şimal-şərqdə rast gəlinir.  Milyonlarla il ərzində bölgədə rütubətli və quraq dövrlər növbələşərək təbii mühiti dəfələrlə dəyişdirib. Meşələrin və digər yaşayış sahələrinin genişlənməsi və ya daralması nəticəsində hominin populyasiyaları bir-birindən təcrid oluna, müstəqil şəkildə təkamül edə və sonradan yenidən qarşılaşa bilərdi.  Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, dəyişən ekoloji şərait müxtəlif populyasiyalar arasında çarpazlaşmanı, eləcə də fərqli yırtıcılara və xəstəlik törədicilərinə uyğunlaşma proseslərini təşviq etmiş ola bilər.  Cənubi Afrikanın tropik və mülayim iqlim qurşaqlarının kəsişməsində yerləşməsi isə fərqli təkamül yolları keçmiş qədim populyasiyaların qarşılaşması üçün əlverişli şərait yaratmış ola bilər.

Beləliklə, yeni tədqiqat insan cinsinin (Homo) meydana gəlməsinin bir növün digərini ardıcıl şəkildə əvəz etməsi nəticəsində baş vermədiyini göstərən ehtimalları gücləndirir. Alimlərin fikrincə, bu proses dəyişən iqlim şəraitinin təsiri ilə dəfələrlə bir-birindən ayrılan və yenidən birləşən çoxsaylı qədim populyasiyaların mürəkkəb təkamül qarşılıqlı əlaqələri nəticəsində formalaşıb.




mənbə: scitechdaily.com 

Təsdiqlənmiş hesab

Şərhlər

0 şərh

Hələ təsdiqlənmiş şərh yoxdur.