Böyükmiqyaslı araşdırma şəkərsiz şirinləşdirilmiş sərinləşdirici içkilərin təsirini araşdırıb

Liverpul Universitetinin alimləri şəkər əvəzediciləri ilə şirinləşdirilən sərinləşdirici içkilərin uzunmüddətli çəki idarəçiliyinə təsirini araşdıran ən uzunmüddətli və əhatəli randomizə edilmiş klinik tədqiqatlardan birini aparıblar.

Qeyri-qidalı şirinləşdiricilər şəkərin əvəzinə qida və içkilərin şirinləşdirilməsi üçün istifadə olunan, az və ya heç bir kalori ehtiva etməyən maddələrdir.  104 həftə davam edən klinik tədqiqatın nəticələri göstərib ki, bu şirinləşdiricilərlə hazırlanan, başqa sözlə, pəhriz sərinləşdirici içkilər uzunmüddətli çəki idarəçiliyi baxımından su ilə müqayisə oluna bilən nəticə verir.

Tədqiqat Liverpul Universitetinin Psixologiya fakültəsinin dekanı Co Harrold və Lids Universitetinin bioloji psixologiya və sağlamlıq davranışları üzrə professoru, əvvəllər Liverpul Universitetində çalışmış Ceyson Halford tərəfindən aparılıb.

Resenziyadan keçmiş araşdırma Amerika İçkilər Assosiasiyasının maliyyə dəstəyi ilə həyata keçirilib. Bununla belə, tədqiqat qrupu maliyyələşdirən qurumdan müstəqil olub və nəticələrin təhlili və təqdimatı üzərində tam nəzarətə malik olub.

Araşdırma British Journal of Nutrition jurnalında dərc edilib.

 Nəticələr aspartam, asesulfam-K və sukraloza tərkibli qeyri-qidalı şirinləşdiricilərlə hazırlanan içkilərin çəki itirmək və uzunmüddətli çəki nəzarətini qorumaq baxımından suya bərabər nəticə verdiyini göstərib. SWITCH tədqiqatında artıq çəkisi və ya piylənməsi olan 493 yetkin şəxs iştirak edib. İştirakçılar strukturlaşdırılmış davranış əsaslı çəki idarəetmə proqramına cəlb olunublar. Onlar təsadüfi seçim əsasında iki qrupa bölünüblər. Qruplardan birinə hər gün su, digərinə isə kommersiya məqsədilə satılan pəhriz sərinləşdirici içkilərdən istifadə etmək tapşırılıb. İçkilərdə istifadə olunan şirinləşdiricilərin miqdarı Avropa Qida Təhlükəsizliyi Təşkilatının (EFSA) müəyyən etdiyi təhlükəsiz qəbul hədlərindən xeyli aşağı olub. Ümumilikdə, tədqiqatın nəticələri qeyri-qidalı şirinləşdiricilərin iştahın tənzimlənməsini pozduğu və ya uzunmüddətli metabolik zərər yaratdığı ilə bağlı narahatlıqları təsdiqləməyib.

Tədqiqatın əsas nəticələri belə olub:

• 104 həftənin sonunda şirinləşdirilmiş içkilər qəbul edən qrupda orta çəki itkisi 4,8 kiloqram, su qəbul edən qrupda isə 3,7 kiloqram təşkil edib. Qruplar arasındakı fərq statistik baxımdan əhəmiyyətli hesab edilməyib.

• Hər iki qrupda çəki itkisi iki il ərzində qorunub, o cümlədən iştirakçıların əlavə dəstək almadan keçirdiyi son bir ildə də çəki azalması davam edib.

• Hər iki qrupda bel və omba çevrəsində azalma, bədən kompozisiyasında və bir sıra metabolik biomarkerlərdə yaxşılaşma müşahidə olunub.

• Aspartam, asesulfam-K və ya sukraloza tərkibli içkilərdən uzunmüddətli istifadə edənlərlə su qəbul edənlər arasında qan təzyiqi və xolesterin kimi göstəricilərdə klinik baxımdan əhəmiyyətli fərq müəyyən edilməyib.

• Hər iki qrupda şəkər qəbulu azalıb. Bununla belə, şəkərsiz şirinləşdirilmiş içkilər qəbul edən qrupda azalma bir qədər daha çox olub.

Tədqiqatın nəticələri Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) qeyri-şəkərli şirinləşdiricilərlə bağlı əvvəlki tövsiyələri fonunda xüsusi əhəmiyyət daşıyır.  ÜST daha əvvəl müşahidə xarakterli tədqiqatlarda mövcud olan qeyri-müəyyənliklərə əsaslanaraq, çəkiyə nəzarət məqsədilə şəkərsiz şirinləşdiricilərdən istifadəyə qarşı tövsiyə vermişdi. Tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, SWITCH sınağının uzunmüddətli və randomizə edilmiş klinik tədqiqat nəticələri bu məsələ ilə bağlı beynəlxalq tövsiyələrin hazırlanmasında istifadə oluna bilər. 

Liverpul Universitetinin Psixologiya fakültəsinin dekanı Co Harrold bildirib ki, yeni nəticələr şirinləşdiricilərin iştahın tənzimlənməsini pozması və ya çəki artımına səbəb olması ilə bağlı narahatlıqları uzunmüddətli və ciddi metodologiyaya əsaslanan klinik sınaqda təsdiqləmir.  O, əldə olunan sübutların gələcəkdə ÜST-ün tövsiyələrinə və ictimai səhiyyə siyasətinə təsir göstərə biləcəyinə ümid etdiyini qeyd edib. “effectS of non-nutritive sWeetened beverages on appetITe during aCtive weigHt loss” ifadəsinin qısaldılmış forması olan SWITCH tədqiqatı qida rasionunda şəkərin azaldılması və şəkərin əvəzinə şirinləşdiricilərdən istifadənin iştahın tənzimlənməsinə mümkün təsirlərinin öyrənilməsi məqsədilə hazırlanıb.

Yeni araşdırma tədqiqatçıların 2023-cü ildə International Journal of Obesity jurnalında dərc etdikləri əvvəlki nəticələrin davamıdır.

Lids və Liverpul universitetlərinin professoru Ceyson Halford bildirib ki, bu araşdırma beynəlxalq müzakirələrdə uzun müddətdir çatışmayan uzunmüddətli klinik sübutları təqdim edir.

Onun sözlərinə görə, çəkisini idarə etməyə çalışan insanlar üçün qeyri-qidalı şirinləşdiricilərlə hazırlanan içkilər şəkərlə şirinləşdirilmiş içkilərə alternativ ola bilər və iki il ərzində su ilə müqayisə edilə bilən nəticə göstərir.

mənbə: medicalxpress.com