Gecə işığı ürəyi qalınlaşdıra və sərtləşdirə bilər

Gecə saatlarında işığa məruz qalmaq ürəyin strukturunda və fəaliyyətində potensial zərərli dəyişikliklərlə əlaqəli ola bilər. 

11 mindən çox insanın iştirak etdiyi yeni araşdırmanın nəticələri European Heart Journal jurnalında sentyabrın 9-da dərc olunub.

Tədqiqata ABŞ-ın Nyu-Orlean şəhərində yerləşən Tulane Universitetinin professoru Lu Qi rəhbərlik edib. Alim bildirib ki, əvvəlki müşahidə xarakterli tədqiqatlar gecə işığına məruz qalma ilə ürək-damar xəstəlikləri riskinin artması arasında əlaqə göstərsə də, bunun ürəyin strukturu və funksiyasına necə təsir etdiyi barədə məlumatlar məhdud olub.

Araşdırmaya UK Biobank məlumat bazasından 11 071 nəfər daxil edilib. İştirakçıların hər biri yeddi gün ərzində biləklərində işıq sensoru daşıyıb. Bu sensorlar insanların gecə saatlarında nə qədər işığa məruz qaldığını ölçüb. Üç il sonra iştirakçılara ürəyin maqnit-rezonans tomoqrafiyası (MRT) aparılıb. Ətraflı görüntülər vasitəsilə alimlər həm ürəyin strukturunu, həm də onun nə dərəcədə effektiv işlədiyini qiymətləndiriblər. Tədqiqatçılar gecə vaxtı 3 lüksdən çox işığa məruz qalan insanları demək olar ki, qaranlıq şəraitdə olan iştirakçılarla müqayisə ediblər. Lüks səthə çatan görünən işığın miqdarını ölçən vahiddir.

Gecə işığına daha çox məruz qalan insanlarda ürəyin əsas kameralarından biri olan sol mədəciyin divarının qalınlaşdığı müşahidə edilib. Bu qalınlaşma mədəciyin daxilində qanın yerləşməsi üçün mövcud sahənin azalması ilə əlaqəli olub.

Bundan əlavə, ürək əzələsinin hər döyüntü zamanı lazımi şəkildə elastikliyini dəyişmək qabiliyyətinin azaldığına dair əlamətlər aşkarlanıb. Ürək əzələsinin elastikliyinin azalması orqanın normal fəaliyyətinin pozulmasının erkən göstəricilərindən biri ola bilər.

Dəyişikliklər ürəyin sağ mədəciyində və sol qulaqcığında da müşahidə edilib. Bu isə əlaqənin yalnız ürəyin bir hissəsi ilə məhdudlaşmadığını göstərir. Professor Qi qeyd edib ki, bu, gecə işığına məruz qalma ilə ürəyin “remodelləşməsi” arasında əlaqəni araşdıran ilk tədqiqatdır. Ürəyin remodelləşməsi dedikdə orqanın struktur və funksiyasının dəyişməsi nəzərdə tutulur. Bu proses adətən ürəyə uzunmüddətli stress və ya zədələnmə zamanı müşahidə edilir. Tədqiqatçıların fikrincə, belə dəyişikliklər orqanizmin uzunmüddətli stressə uyğunlaşma mexanizmi ola bilər, lakin zaman keçdikcə ürəyin fəaliyyətinin zəifləməsinə və ürək çatışmazlığına gətirib çıxara bilər.

Araşdırmanı müşayiət edən redaksiya məqaləsində Almaniyanın Mayns Universiteti Tibb Mərkəzindən professor Tomas Münzel və həmkarları həkimlərin pasiyentlərin gecə vaxtı məruz qaldığı işıq şəraitinə daha çox diqqət yetirməli olduğunu bildiriblər.

Onların fikrincə, xüsusilə ürək çatışmazlığı və ya qulaqcıqların fibrilyasiyası olan pasiyentlərdən yataq otağının nə dərəcədə qaranlıq olduğu, gecə növbəsində işləyib-işləmədikləri və gün batdıqdan sonra ekrandan nə qədər istifadə etdikləri soruşula bilər. Mütəxəssislər yataq otağında işığı tamamilə kəsən pərdələrdən istifadə etməyi, yataq yanında daha isti rəngli işıq seçməyi və elektron cihazların üzərindəki kiçik indikator işıqlarını örtməyi mümkün tədbirlər kimi göstəriblər. Məqalədə həmçinin şəhər mühitində işıq çirklənməsinin azaldılmasının mümkün olduğu vurğulanır. Bunun üçün işığı aşağıya yönəldən qoruyucu örtüklü lampalar, isti spektrli işıq mənbələri, eləcə də işığın intensivliyini azaldan və ya hərəkətə əsasən aktivləşən küçə işıqlandırma sistemlərindən istifadə edilə bilər.

Tədqiqat müəllifləri gecə işığının ürək-damar sağlamlığına təsir mexanizmlərinin daha ətraflı araşdırılmasına ehtiyac olduğunu bildirirlər. Hazırkı nəticələr gecə işığına məruz qalma ilə ürəyin struktur və funksional dəyişiklikləri arasında əlaqə göstərir; bunun birbaşa səbəb-nəticə əlaqəsi olduğunu təsdiqləmir.

mənbə: scitechdaily.com