Təzə dəmlənmiş qəhvənin qoxusu əhval-ruhiyyəni qısa müddətə yaxşılaşdıra bilər

Təzə dəmlənmiş qəhvənin qoxusunu cəmi bir neçə dəqiqə hiss etmək belə əhval-ruhiyyəyə müsbət təsir göstərə bilər. Yaponiyada aparılan kiçik bir araşdırmada qəhvə içmədən, yalnız onun qoxusunu iyləyən universitet tələbələrində yorğunluq, gərginlik və narahatlıq, çaşqınlıq və depressiv əhval göstəricilərinin azaldığı müəyyən edilib.

Nutrients jurnalında dərc olunan tədqiqatda 20 yapon universitet tələbəsi iştirak edib. 

Araşdırma zamanı qəhvə qoxusunun əhval-ruhiyyə ilə yanaşı, beyin fəaliyyəti və ürək döyüntüsünə təsiri də qiymətləndirilib.

Nəticələr qəhvə aromasının qısa müddətli psixoloji təsir göstərə biləcəyinə işarə etsə də, tədqiqatın kiçik olması və müqayisə qrupunun olmaması səbəbindən bu təsirin məhz qəhvə qoxusundan qaynaqlandığını qəti şəkildə söyləmək mümkün deyil.

Tədqiqatçılar hər bir iştirakçının qarşısında təzə dəmlənmiş qəhvəni şüşə qabda yerləşdiriblər. Qab iştirakçıdan təxminən 50 santimetr məsafədə olub.

İştirakçılar qəhvəni içməyib. Onlar sadəcə laboratoriyada təbii şəkildə yayılan qoxunu normal nəfəs alma şəraitində beş dəqiqə ərzində hiss ediblər. Təcrübədən əvvəl və sonra iştirakçıların əhval-ruhiyyəsi, beyin dalğaları, ürək döyüntüsü və ürək ritmi ölçülüb. Əhval-ruhiyyənin qiymətləndirilməsi üçün POMS — Əhval Vəziyyətlərinin Profili sorğusundan istifadə edilib. Beynin elektrik aktivliyi isə EEG vasitəsilə qeydə alınıb.

Qəhvə aromasına məruz qaldıqdan sonra iştirakçıların ümumi əhval pozuntusu göstəricilərində əhəmiyyətli azalma müşahidə olunub.  Xüsusilə aşağıdakı göstəricilər azalıb:

• yorğunluq;

• gərginlik və narahatlıq;

• çaşqınlıq;

• depressiv əhval göstəriciləri.

Lakin iştirakçıların enerji səviyyəsində əhəmiyyətli dəyişiklik qeydə alınmayıb. Bu isə qəhvə qoxusunun insanı mütləq şəkildə daha enerjili etməsindən çox, mənfi emosional vəziyyətlərin qısa müddət ərzində azalması ilə əlaqəli ola biləcəyini göstərir.

Tədqiqatçılar qəhvə qoxusunun yalnız subyektiv hisslərə deyil, beyin fəaliyyətinə də təsir göstərə biləcəyini müəyyən ediblər.

EEG ölçmələrində hesablanan relaksasiya indeksinin təxminən 0,74-dən 0,78-ə yüksəldiyi müşahidə olunub. Bu dəyişiklik statistik baxımdan əhəmiyyətli hesab edilib. Bununla belə, ürək döyüntüsünün tezliyi və ürək ritmində beş dəqiqəlik qoxu təsirindən sonra əhəmiyyətli dəyişiklik baş verməyib.

Maraqlıdır ki, ayrı-ayrı iştirakçıların nəticələri müqayisə edilərkən əhval-ruhiyyədəki yaxşılaşma ilə beyin dalğaları və ürək döyüntüsündəki dəyişikliklər arasında birbaşa uyğunluq aşkarlanmayıb. Tədqiqatçılar bunun əhval, beyin fəaliyyəti və ürək funksiyasının bir-birindən müəyyən dərəcədə müstəqil mexanizmlərlə reaksiya göstərə biləcəyinə işarə etdiyini düşünürlər.

Qəhvənin xarakterik ətri tək bir maddədən ibarət deyil. Qəhvə dənələrinin qovrulması və dəmlənməsi zamanı yüzlərlə uçucu üzvi birləşmə yaranır və ya sərbəstləşir. Xam qəhvə dənələri qızdırıldıqda müxtəlif kimyəvi reaksiyalar baş verir və çoxsaylı aromatik maddələr əmələ gəlir. Daha sonra isti su üyüdülmüş qəhvədən keçərkən həmin uçucu birləşmələrin bir hissəsini çıxarır və onları buxar şəklində ətraf havaya yayır. Əvvəlki tədqiqatlarda da qəhvə aromasının insanın əhvalına, düşünmə qabiliyyətinə, stress səviyyəsinə və beyin fəaliyyətinə təsir göstərə biləcəyinə dair məlumatlar əldə edilib. Yeni araşdırmanın fərqli tərəfi isə bu göstəricilərin eyni iştirakçılarda və eyni şəraitdə paralel şəkildə qiymətləndirilməsidir.

Tədqiqatçılar nəticələrin maraqlı olmasına baxmayaraq, araşdırmanın mühüm məhdudiyyətini də vurğulayırlar.

Tədqiqatda cəmi 20 nəfər iştirak edib və müqayisə qrupu olmayıb. Yəni iştirakçıların eyni beş dəqiqəni heç bir qoxu olmadan və ya sadəcə isti suyun buxarını iyləyərək keçirdiyi ayrıca sınaq aparılmayıb. Bu səbəbdən alimlər müşahidə edilən dəyişikliklərin məhz qəhvə aromasının təsirindən yarandığını qəti şəkildə sübut edə bilmirlər. Məsələn, təcrübənin özü, isti içki ilə bağlı gözləntilər və ya digər psixoloji amillər də nəticələrə təsir göstərmiş ola bilər. 

mənbə: medicalxpress.com