Yeni terapiya faydalı ağız mikroblarını qoruyaraq diş əti xəstəliyinə səbəb olan bakteriyanı hədəf alır

Yaponiyanın Naqoya Universitetinin alimləri periodontitin (diş əti xəstəliyi) müalicəsi üçün zərərli bakteriyaları hədəf alaraq məhv edən, eyni zamanda sağlamlıq üçün vacib olan faydalı ağız mikroorqanizmlərini qoruyan innovativ terapiya hazırlayıblar.

Araşdırmanın nəticələri Journal of Translational Medicine elmi jurnalında dərc olunub.

Alimlərin hazırladığı NIR-PAT² (Near-Infrared Photo-Antibacterial Targeting Therapy) adlanan yeni metod işığa həssas boya ilə birləşdirilmiş anticisim vasitəsilə yalnız periodontitin əsas törədicilərindən biri olan Porfiromonas gingivalis (P. gingivalis) bakteriyasını tanıyır və ona bağlanır. Yaxın infraqırmızı işıqla aktivləşdirildikdən sonra isə həmin bakteriyanı məhv edir. Bu məqsədyönlü yanaşma zərərli bakteriyanı aradan qaldırarkən faydalı bakteriyalara toxunmur və ağız boşluğunun mikrobiomunda sağlam tarazlığın bərpasına kömək edir.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, ağız boşluğunun sağlamlığı müxtəlif və balanslaşdırılmış mikrob icmasından asılıdır. P. gingivalis iltihabı stimullaşdıran və bu tarazlığı pozan əsas patogenlərdən biridir. Belə pozuntu dişləri dəstəkləyən sümük toxumasının zədələnməsinə, nəticədə isə dişlərin itirilməsinə səbəb ola bilər.  Naqoya Universitetinin müəllimi və araşdırmanın həmmüəlliflərindən biri Kazuhide Sato bildirib ki, hazırda periodontitin müalicəsində istifadə olunan antibiotiklər və antimikrob fotodinamik terapiya (aPDT) həm zərərli, həm də faydalı ağız bakteriyalarını məhv edir.

Onun sözlərinə görə, bu üsullar ağız boşluğunun bütün mikrob ekosistemini poza, həmçinin iltihabı daha da gücləndirə bilən lipopolisaxarid (LPS) adlı endotoksinin sərbəst buraxılmasına səbəb ola bilər.

Bu problemi aradan qaldırmaq məqsədilə Naqoya Universitetinin Tibb Fakültəsinin alimləri – tədqiqatın birinci müəllifi Hiroşi Maruyama, professor Hideharu Hibi, eləcə də həmmüəlliflər Kazuhide Sato və Kiyoşi Sakai əvvəlcə xərçəngin müalicəsi üçün hazırlanmış yaxın infraqırmızı fotoimmunoterapiya texnologiyasını periodontitin müalicəsinə uyğunlaşdırıblar. Bu üsul hədəf hüceyrələrə bağlanan və yaxın infraqırmızı işıq vasitəsilə aktivləşdirilən anticisim-boya kompleksindən istifadə edir.

Tədqiqatçılar daha sonra P. gingivalis bakteriyasına qarşı immunlaşdırılmış toyuqların yumurta sarısından əldə edilən IgY anticisimindən istifadə etməklə bu yanaşmanı daha da təkmilləşdiriblər. Alimlərin fikrincə, IgY anticisimləri aşağı xərclə və böyük həcmdə istehsal oluna bildiyi üçün onların klinik tətbiq perspektivi yüksək qiymətləndirilir.

Komanda hazırladığı NIR-PAT² metodunu insan hüceyrə kulturlarında və siçan modellərində sınaqdan keçirərək onu mövcud müalicə üsulları ilə müqayisə edib.

Hüceyrə kulturlarında aparılan təcrübələr göstərib ki, anticisim-boya kompleksi yalnız P. gingivalis bakteriyasına bağlanır və digər bakteriyalara, eləcə də sağlam insan diş əti hüceyrələrinə təsir göstərmir.

Yaxın infraqırmızı işığın təsiri altında boya bakteriyanın səthində toplanaraq onun xarici membranını zədələyir və nəticədə bakteriya məhv edilir.

Mikroskopik analizlər müalicədən sonra P. gingivalis bakteriyasının membranında kiçik dəliklərin əmələ gəldiyini, lakin ümumi quruluşunun qorunduğunu göstərib. Əksinə, antimikrob fotodinamik terapiya bakteriyanın tamamilə parçalanmasına səbəb olub.

Sınaqlar həmçinin yeni terapiyanın sağlam diş əti hüceyrələrinə zərər vermədiyini, aPDT metodunun isə hüceyrə zədələnməsinə və sağalma prosesinin ləngiməsinə səbəb olduğunu təsdiqləyib.

Periodontit yaradılmış siçan modellərində yeni terapiya dişləri dəstəkləyən alveolyar sümük toxumasının itkisinin əhəmiyyətli dərəcədə azalmasına səbəb olub.

Tüpürcək nümunələrinin analizi göstərib ki, terapiya patogen P. gingivalis bakteriyasını aradan qaldırmaqla yanaşı, faydalı Streptococcus bakteriyalarını qoruyub saxlayaraq ağız mikrobiotasının vəziyyətini yaxşılaşdırıb.

Müqayisə üçün istifadə edilən standart antibiotiklər və antimikrob fotodinamik terapiya isə həm patogen, həm də faydalı bakteriyaları məhv edərək ağız mikrobiotasının daha da pozulmasına gətirib çıxarıb.

Kazuhide Sato bildirib ki, əldə olunan nəticələr bu yanaşmanın antibiotiklərdən və ənənəvi işıq terapiyasından fərqli olaraq əsas patogen növü seçici şəkildə aradan qaldırdığını, eyni zamanda ağız boşluğundakı digər bakteriya icmasını qoruduğunu nümayiş etdirir.

Alimlər süni intellektdən istifadə etməyi planlaşdırırlar

Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, periodontit bir neçə bakteriya növünün iştirakı ilə inkişaf edən xəstəlikdir. Buna görə də yalnız bir bakteriyanı hədəf almaq bütün hallarda kifayət etməyə bilər.

Bu məqsədlə komanda süni intellektdən istifadə edərək açıq məlumat bazalarında mövcud olan ağız mikrobiotası məlumatlarını təhlil etməyi, xəstəliyin inkişafında rol oynayan digər mühüm bakteriyaları müəyyənləşdirməyi və onların qarşılıqlı əlaqəsini araşdırmağı planlaşdırır.

Alimlərin fikrincə, əldə olunacaq nəticələr daha dəqiq və fərdiləşdirilmiş müalicə üsullarının hazırlanmasına kömək edə bilər.

Tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, periodontit revmatoid artrit və şəkərli diabet kimi xəstəliklərlə də əlaqələndirilir. Buna görə də süni intellekt əsasında aparılacaq analizlər hədəflənmiş müalicədən ən çox fayda görəcək pasiyentlərin müəyyən edilməsinə də imkan verə bilər.

mənbə: medicalxpress.com